آموزش عالی در ایران: عدالت اجتماعی، سرمایه‌گذاری عمومی و افق توسعه

در جهان امروز، دانشگاه دیگر صرفاً نهادی برای انتقال دانش یا اعطای مدارک تحصیلی نیست؛ بلکه یکی از مهم‌ترین شاخص‌های ظرفیت علمی جوامع، ابزار تحرک اجتماعی و زیرساخت شکل‌گیری قدرت اقتصادی و فناورانه کشورها به شمار می‌رود. گزارش‌های یونسکو، بانک جهانی و سازمان همکاری و توسعه اقتصادی نشان می‌دهند که آموزش عالی، در صورت برخورداری از کیفیت و دسترسی عادلانه، می‌تواند بر تولید دانش، بهره‌وری، نوآوری و فرصت‌های اجتماعی اثر بگذارد؛ هرچند این آثار با یک شاخص واحد سنجیده نمی‌شوند. از این منظر، شناخت نظام آموزش عالی ایران، به‌ویژه برای مخاطبان جهان عرب، مستلزم عبور از تصویرهای کلیشه‌ای و توجه به ساختارها، فرصت‌ها و چالش‌هایی است که در طول چند دهه در این کشور شکل گرفته‌اند.